Gözlerin diyorum, gözlerin. Mesela dudaklarına çeyrek, aklındakilere yarım kala. Bir bakış, eşittir onlarca dakika iç çekiş ve suskunluğa. Sonra irili ufaklı sözcüklerin aramızda kımıldamasına. İlle de gözlerin işte. Çünkü onlar… Bildik, yeni öğrendik, keşfettik, meraktan geberdik gibi gibi her şeyi tutup kulağından, getirir yanımıza. Çünkü onlar… Kolayca ikimizi de bir hikâyenin kahramanı yapabilir. Mesela bir cinayetin kurbanı ya da katili. En kötüsü de masum bir şüpheli olmak değil mi? İşte gözlerin. İki görünümlü bir ama her ikisi de yalancı. Çünkü hep kırmızı renkte bağırsalar da kıyafetleri apayrı.
Merve Yakut’un beşinci mevsimi keşfettiği ve gözünü kırpmadan bizleri bilmem hangi zamanın derinliğine atıp çırpınmamızı seyrettiği yüzlerce, hatta binlerce film karesi barındırıyor Caravaggio Kırmızısı. Esasında kapakta yazan isimle başlıyor hikâye. Aramaya, sorgulamaya, bilmeye, düşünmeye ve en çok da hissetmeye teşvike ediyor bizleri. Sonra her an sınırı geçebileceğini ima ettiği öykülerini birbirinden güzel ve göz kamaştırıcı elbiselerle özdeşleştirerek yakınlaştırıyor vitrine. Göz bu. Takılır elbet. Gel de seyretme, gel de okuma. Sıkıysa içini çeke çeke düşleme. İçeri adımını atacağınız mağaza tıka basa hayaller ve onların baş müsebbibi içinizde saklı tuttuklarınız, dile düşmeyip gözde yeşerenlerle dolu ama alışverişin zerresi dahi yok.
Akıcı dili, özenli betimlemeleri ama en çok da her seferinde başkalaştırdığı, bazen birkaç cümleyle kurmayı başardığı atmosferleriyle bizleri kolayca içine alan öykülerle dolu bir kitap kaleme almış kıymetli yazar. Okurken tepeden tırnağa çıplak hissetmenin ve o büyüleyici mağazadan elbise seçmenin olağanlığına kapılıyor insan. Her adımda yaşama dair, saklı tutulanı transparan hale getiren, kışkırtıcı bir tat mevcut. Geç tanıştığım bu incelikli kitabın reyonlarına şöyle bir göz atmasak olmaz, diyenlerdenim.
Görkemli açılışla başlarsak, “La Femme De Chambre”, sıradan bir insani durumun, yüksek dozda ilginçlik ilkesi yakalanarak yoğrulmuş hali. Ufak detayların parçalar halinde öne çıkartılması okuyucuya keyifli gözlem resitalleri sunarken, hikâyenin herhangi bir yerinde durup “acaba şimdi ne olacak?” diye sormanızı sağlayacak merak boşluklarının ustalıkla bırakılması da ayrıca değerli. Kendine has ritmiyle oldukça okunası, Fransa semalarından çıkıp gelmiş bir hikâyeyle karşı karşıyayız. Soluğumuzu tutalım. Bu elbise cidden nefes kesici.
“Kusursuz Bir Yüz” ise konu başlangıcı itibariyle aşina olduğumuz, deforme bir karı-koca ilişkisiymiş gibi gözükse de okuyucusunu derhal ters köşeye yatıran bir öykü. Kuvvetli betimlemeleri sayesinde görsel gücünü çabuk hissettirmesi ve estetik algılarımızı dimdik ayakta tutması başarı hikâyesi sayılır. Kitaba ismini veren Caravaggio’nun sırrı ve gizemi de bir noktada çözülmeye başlıyor bu öyküyle birlikte. Ama yine de siz siz olun, olay akışından ziyade göz boyayan karakterlerin derinliğine kendinizi bırakıp giderken dikkatli olun. Eee. Caravaggio kırmızısı bu. Ne olur ne olmaz!
Sonra çok cesur bir öykü olarak “Aşırı Sıcak Bir Yaz Gecesinden”, tüm ihtişamıyla alıyor başımızı. Betimlemelerin kuvveti bir yana, akıcı anlatım ve yüksek tempo sayesinde soluk soluğa kalıp her anını doyasıya içinizde hissedebileceğiniz bir metin duruyor vitrinde. Ancak asıl değerli olan, yeni dünya düzenini esir alan kültür çatışmasının hastalıklı tarafını çok farklı bir pencereden sunuyor olması. Dünya değişiyor, ülkeler birbirine yakınlaşıyor ve zengin fakire müdahale etmekten artık zevk alacak raddede. İstediği gibi işgal edip yönetiyor kendisinin olmayanı. Elbette yoksulun da buna vereceği sert bir cevabı var. İşte bu kaosun ortasında kalan insanlığın yüreğinden aykırı bir nefes fırlatıyor gökyüzüne Merve Yakut. İster çığlık deyin siz ona, ister rengi farklılaşmış bir ses demeti. Yaşıyoruz, mecburuz. Korkmaya!
“Atlas ve Lale”, kısa öyküden çok daha fazlası olmaya aday. İnsanın gizli tuttuğu karanlığına, orada avazı çıktığı kadar bağırsa bile toplumsal yaşamda sesi asla duyulmayan idine yapılan yolculuğu merakla takip ediyoruz. Anlatımı zenginleştiren teferruatları, adım adım yükselen beklenti duygusu ve psikolojik çözümlemeleri sayesinde kesinlikle çok daha uzun sürmeyi hak ediyor. Hatta bu öyküyü okuyan farklı bir yazarın buradan esinlenerek başka bir metin kaleme almasının mümkün olacağını iliklerime kadar hissettiğimi açıkça söyleyebilirim. Özellikle ana karakterin güçlü ve çok boyutlu olması, okura kendi başına çatışma yaratma, düşünme ve öze dönüp hissettiklerini tahlil etme imkânı sağlıyor ki, bu derinliğin eşine az rastlanır. Her cümle sonunda hayal gücünüzü, kapalı olsa da ağzı sürekli su damlatan bir musluk olarak hissedeceğiniz bir evren sunmuş bizlere kıymetli yazar.
Diğer taraftan Merve Yakut’u arzunun önderliğinde tüm duyguların samimiyetini kolayca sergileyebilen bir yazar haline getiren öykülerin başında geliyor “Suda Dört Kadın”. İçe bakışı son zerresine kadar yaşatan, dur duraksız, âdeta çağlayan şelalelere nazire yaparcasına okurunu peşinden sürükleyen bir metinle sırılsıklam oluyoruz. Duygu yoğunluğunun yüksek temposunda noktalama işaretlerinin kendi kendini imha ettiği bir atmosferde okur olarak testi geçmek biraz cesaret, çokça da samimiyet ister. Evvela ilk itirafı kendisine yapmalı insan. Sonra kıymetli yazarın ayak izlerini takip ederek söylenmemiş sözlerle dolu sürahiye uzatmalı elini. Bardağa doldurmalı ve tereddütsüz kafasına dikmeli. Boğazında birikmiş çamurumsu tortunun tek seferde kayıp gittiğini fark etmekse bu işin sırrı. Şayet kırmızı hapı içtiyseniz, iyileşmenize yardımcı olacak, gözlerinizi temas ettirdikçe daha fazla keyif alacaksınız. Yok. Ben maviden şaşmam, kafamın içinde kırk kapı, her birinde bir kilit var, diyorsanız ve asla dokunmam onlara, diye ısrar ediyorsanız, doğruca öyküden dışarı çıkabilirsiniz. Çünkü burası kırmızı hapa istekli olanların mahrem bölgesi.
Klasik dramatik yapıyı başarıyla kıran, anlatının içinde farklı hikâye kabarcıkları barındıracak kadar cesur, dik başlı bir öykü olarak Riya Çiçekleri’nin ışıl ışıl parıldayışı da vitrine ayrı bir renk katıyor. Okuyucuya hissettirilmeden yapılan anlatıcı ve ses değişimlerindeki ustalıkta, terzileri kıskandıracak ölçüde estetik yetisi mevcut. Yazar, psikolojik çözümleme zenginliğinden bir kez daha bizleri mahrum bırakmıyor. Zaten Yakut’un ana öykü karakterlerinin tamamında psikolojik arka plan mevcut ancak özellikle “Riya Çiçekleri”nde kafa sesinin etkin kullanımı benzerlerine nazaran bir adım öne çıkıyor. Okurun gözlerini açtığı beklentiler diyarının, öykü finalinde somut açıdan boşa çıkmasına aldanmamalı. Diğer yandan soframız soyutluk açısından oldukça doyurucu bir kapanışa gebe. Düşünüp aynadan yardım istemeden tüm kırmızılıklarını silmesini bilene.
Mağazanın bir diğer görkemli elbisesi “Dangerous” ise güçlü imgeleri arkasına alarak otobana çıkan ve son sürat ilerleyen bir otomobilden farksız. Hızlı akan, sürükleyici hikâyenin frene basacağı yeri önceden kestirmek olanaksız. Ancak kırmızının tam isabet kullanımı ve öyküye ismini veren “dangerous” kelimesinin akan olayların üzerini ustalıkla örtmesi gözden kaçacak gibi değil. Kahramanla empati kurabildiğiniz an, bu kavramların kök nedenlerini ruhunuzun temeline kazınmış halde bulacağınız kesin. Çok katmanlı hikâyenin görünürdeki olaylarla başımızı döndürmesine müsaade etsek de alt metinde kendimize dair büyük bir parça bulacağımız su götürmez bir gerçek.
Ve gözlerle bitiyor işimiz. Okuduk, hissettik. Teker teker dolaştık duyguları. Renkler açığa çıktı. Kırmızı gizlenmeyi bıraktı, diğerlerine sıçradı. Yanında yöresinde kim varsa hatta uzağındakilere bile hatırlattı içinde var olanı. Kırmızıyı. Merve Yakut, düğüm atan ya da çözen değil, düğümün ta kendisi oluyor hayatımızın orta yerine bıraktığı öyküleriyle. İhtiyacımız olanı hissettikçe kaybolmayı bırakıyoruz derinliklerde. Hayır. Artık eskisi gibi korkutucu değiller. Alıştık yeni elbisemize. Şık olmak hüsnükuruntu, mühim olan çıplaklık kadar öze ulaşmak. Keyifli okumalar dilerim.
Merve Yakut, Caravaggio Kırmızısı, İthaki Yayınları, İstanbul, Nisan, 2023.
Editör: Melike Kara
- Vitrindeki Elbiseler: Caravaggio Kırmızısı - 26 Mart 2026
- Keyifli Yolculuklar Ormanı - 22 Şubat 2026
- Durma Halimizdeki Aksiyon - 17 Aralık 2025
